Niks meer kunnen proeven, toch lekker eten

Nu.nl – 16-9-2020

Het staat op de symptomenlijst van COVID-19: het verlies van het geur- en/of smaakvermogen. Naar schatting 30 tot 90 procent van de patiënten kan op een zeker moment vrijwel niks meer proeven. Hoe je dan toch geniet van eten? We vragen het Joke Boon, anosmiepatiënt en culinair journalist. “Gebruik sterke smaken als peper en munt.”

Er zijn in Nederland 250.000 tot 300.000 mensen die lijden aan een lichte dan wel ernstige vorm van reuk- en/of smaakstoornissen. Daar komen nu de COVID-19-gevallen bij.

Het symptoom werd lange tijd niet in verband gebracht met COVID-19, maar uit grootschalig en wereldwijd onderzoek van het Global Consortium of Chemosensory Research (GCCR) blijkt dat dat onterecht is.

Het GCCR bestaat uit een groep van zeshonderd wetenschappers, artsen en patiëntenorganisaties uit vijftig landen, opgericht tijdens de huidige pandemie. “We zijn nu zover dat we kunnen stellen dat het plotselinge en heftige verlies van geur en smaak de beste voorspeller is van COVID-19, al is het nog niet formeel gepubliceerd”, zegt Sanne Boesveldt.

Boesveldt is het aanspreekpunt voor het GCCR vanuit Nederland en is betrokken bij het reuk- en smaakcentrum in Ede. Bij de universiteit van Wageningen is ze dagelijks bezig is met het onderzoeken van reuk.

“De verwachting was dat dat verlies dezelfde oorzaak zou hebben als bij een griep of verkoudheid waarbij een verstopte neus de boosdoener is. Maar niks blijkt minder waar. Er is ook geurverlies zonder verstopte neus, er is verlies van smaak en daarbovenop ook het verlies van andere sensaties, zoals prikkeling. De symptomen ontstaan heel plotseling en zijn heel heftig.”

“We zijn er nog niet achter wat de precieze oorzaken zijn. Wel zien we dat bij sommige patiënten de zintuigen weer terugkomen, al kunnen deze in een vroeg stadium behoorlijk verstoord zijn. Dan ruiken ze bijvoorbeeld overal onterecht brand. Heel vervelend, maar een teken dat er iets herstelt. Al met al weten we nog heel weinig, dus ik roep iedereen op om mee te werken aan ons onderzoek.”

Anosmie – het totale verlies van het reukvermogen – is de bekendste reukstoornis. Joke Boon kan vanaf haar vierde niks meer ruiken en dus proeven. Ze denkt zelf door een hardnekkig virus, al is nooit naar boven gekomen wat de precieze oorzaak is geweest.

Toch verdient ze haar geld als culinair journalist en kookboekenschrijfster. Ze heeft geleerd om andere zintuigen te gebruiken. “Kleur speelt een belangrijke rol”, legt ze uit. “Ik hou van groen eten. Wit eten vind ik vies: geen kleur is geen smaak. Eten klinkt ook allemaal anders. Een hazelnoot heeft bijvoorbeeld een harde krak en een walnoot meer een doffe plof. Ik ben ook gek op alles met bubbels en eten wat ik kan voelen.”

Eten voelen met een zenuw

Eten voelen doet Boon met de nervus trigeminus, een zenuw die verantwoordelijk is voor de zintuigelijke waarneming in het gezicht. “Ken je dat gevoel in je neus als je te veel wasabi eet? Dat doet die zenuw. Maar ook gember, munt, mosterd en peper kan ik op die manier voelen. Zo ‘proef’ ik mijn eten.”

Als je ineens niks meer kunt proeven, heeft dat een enorme impact op je leven. Boon krijgt regelmatig mail van mensen die suïcidale gedachtes ontwikkelen nadat ze hun reuk en/of smaak zijn verloren. “Die mensen zijn zó somber geworden. De wereld klopt ineens niet meer en dat kan leiden tot vervreemding. Niet kunnen ruiken is vervelend, maar je kunt er plezierig mee leven als je weet hoe. Gebruik alle zintuigen die het wél doen: je ogen, je oren en je vingers, maar ook emotie en prikkeling. En schaf meteen een rookmelder aan!”

Oorzaken van reuk- en smaakverlies

De meest voorkomende oorzaken van een reukstoornis zijn een trauma aan het hoofd, sinonasale afwijkingen zoals chronische ontstekingen of een ontsteking van de bovenste luchtwegen. In principe kan het iedereen overkomen. Soms is het tijdelijk, soms permanent.

Neus.nu wordt (zonder contentbeïnvloeding) mede mogelijk gemaakt door:

~|icon_mail~|elegant-themes~|solid