Universele neusspray tegen allerlei ziekten in de maak: ‘Bijna te mooi om waar te zijn’
BNR.nl – 20-2-2026
Eén enkele neusspray die beschermt tegen hoest, verkoudheid, griep, COVID en andere luchtweginfecties: een onderzoeksteam van Stanford University werkt aan een nieuwe manier van vaccineren die radicaal afwijkt van wat we tot nu toe kennen. Het gaat om een universeel vaccin dat via de neus wordt toegediend en het immuunsysteem op een andere manier activeert dan de klassieke injecties.
Volgens Marien de Jonge, hoogleraar infectie en immuniteit aan het Radboud UMC, klinkt het bijna te mooi om waar te zijn. ‘Het idee is dat de bovenste luchtwegen de plek zijn waar virussen en bacteriën binnenkomen’, legt hij uit. ‘Daar liggen ook je immuuncellen klaar om in te grijpen.’ Door die cellen met het nieuwe vaccin op een algemene manier te activeren, zou brede bescherming mogelijk zijn tegen verschillende ziekteverwekkers.
De resultaten waar Stanford over spreekt, zijn gebaseerd op dieronderzoek. ‘Dit zijn muizen die onder hele schone condities worden gehuisvest’, benadrukt De Jonge. ‘Dat is natuurlijk een heel andere situatie dan waarin mensen verkeren.’ Muizen kregen tot drie maanden bescherming tegen infecties, maar of dat effect ook bij mensen optreedt, is nog onzeker. ‘De vraag is of dit ook zo werkt bij mensen, dat blijft nog steeds de vraag, ook al is het een hele mooie studie.’
Het onderzoek wijkt sterk af van de klassieke vaccinstrategie. Tot nu toe werden vaccins vrijwel altijd ontwikkeld tegen één specifieke ziekteverwekker. ‘Bovendien wordt meer dan 95 procent van de vaccins met een naald toegediend, in de spier of in de huid’, zegt De Jonge.
‘Er is op dit moment maar één intranasaal vaccin, tegen influenza.’ Het nieuwe universele vaccin zou bescherming moeten bieden tegen zowel virussen als bacteriën.
Kanttekeningen
Toch plaatst De Jonge duidelijke kanttekeningen. De bescherming die nu is aangetoond, duurt maximaal drie maanden. ‘Dat is relatief kort’, zegt hij. ‘Muizen leven helaas niet zo lang, dus we kunnen ze ook niet jarenlang volgen.’ Of langdurige bescherming mogelijk is, zal pas blijken uit onderzoek bij mensen.
Stanford University heeft inmiddels aangekondigd de volgende stap te willen zetten richting klinisch onderzoek, maar volgens De Jonge is dat nog ver weg. ‘Er moet nog heel veel gebeuren voordat je mensen kunt gaan testen’, zegt hij. ‘Veiligheid is het allerbelangrijkste bij vaccins.’ Daarvoor zijn uitgebreide toxicologische studies nodig en dat kost tijd. ‘Dit gaat echt nog wel jaren duren voordat het getest en toegepast kan worden.’
Op de vraag of er goede hoop is dat zo’n universeel neussprayvaccin er ooit komt, blijft De Jonge voorzichtig. ‘Dit is een eerste studie’, zegt hij. ‘Het moet nog bevestigd worden door andere onderzoeksgroepen en op meerdere manieren.’ Het vooruitzicht is weliswaar aantrekkelijk, erkent hij. ‘Het zou natuurlijk fantastisch zijn, maar we moeten de resultaten afwachten.’
Neus.nu wordt (zonder contentbeïnvloeding) mede mogelijk gemaakt door:
