Waarom warm aankleden niet beschermt tegen verkoudheid: ‘Je kunt geen kou vatten door kou’

Naast het patat-frietdebat speelt nog een andere discussie: „Maakt kou je vatbaarder voor verkoudheid? Waarom riepen je ouders anders steevast: jas aan?’’ Huisarts Marjolein Schot (41), die meeschreef aan de huisartsenrichtlijn Acuut Hoesten, lacht. „Ik kan er kort over zijn. Je kunt geen kou vatten door kou.”

„Je wordt verkouden door een virus of – veel minder vaak – een bacterie”, vervolgt ze. „Er zijn wel tweehonderd verkoudheidsvirussen, en die krijgen niet meer vat op je als jij je jas niet aantrekt. Ze komen via je luchtwegen binnen.’’

Wat wél zo is, is dat virussen – denk aan het rhinovirus, rs-virus en coronavirus – makkelijker overspringen als we vaker binnen zijn, dicht op elkaar. Ze komen bovendien meer voor in de herfst en de winter, weet Schot. „Toen nog niet de mogelijkheid bestond om dit te onderzoeken, dacht men dat kou waarschijnlijk de oorzaak was. Daarom moest je je maar lekker warm aankleden.’’

Vergelijkbare symptomen

De verkoudheidsvirussen geven ongeveer dezelfde klachten: een verstopte of loopneus, niezen, hoesten en keelpijn. Schot: „Het heeft geen nut om uit te zoeken welk virus je precies hebt, want ze zijn allemaal vrij onschuldig – zolang je zelf niet heel kwetsbaar bent. En het maakt ook voor je herstel niet zoveel uit.’’

Ook griep wordt veroorzaakt door een virus, het influenzavirus. „Het (griep en verkoudheid, red.) lijkt op elkaar, maar het verschilt wel. Bij griep ontstaan klachten snel. Binnen één à twee uur denk je: ik word echt ziek. Je hebt last van luchtwegklachten, maar ook koorts of koude rillingen, je algemeen ziek voelen en spierpijn of hoofdpijn.’’

Wanneer ben je besmettelijk?

Je bent besmettelijk zolang je virusdeeltjes verspreidt, zegt Schot. „Dat gebeurt via de druppeltjes die je uitademt, uithoest en niest’’, legt ze uit. „Wil je anderen niet aansteken, dan is het verstandig om de eerste dagen – als je het besmettelijkst bent – uit de buurt te blijven van anderen, goed je handen te wassen en te ventileren.”

„Het is voor de rest van het gezin vrijwel onmogelijk om een besmetting te ontlopen, want als je een nacht naast iemand ligt, dan komen die virusdeeltjes zeker wel binnen.’’

Vaker hetzelfde virus?

Mocht je verkouden zijn, herstellen en weer verkouden worden, dan heb je helaas weer een ander virus onder de leden. „Dan tref je net weer een ander virus waar je nog geen of minder afweer tegen hebt. Want je bouwt na een besmetting weerstand op, maar dat is bij verkoudheidsvirussen niet voor de rest van je leven.’’

Daarom zijn kinderen – zeker als ze naar een kinderdagverblijf gaan – soms wel tien keer in een jaar verkouden, zegt Schot. „Dat is normaal, al is het voor ouders en kind vervelend. Kinderen ontwikkelen er vaker hoge koorts bij, of een oorontsteking. Na verloop van tijd wordt dat minder, onder meer omdat het immuunsysteem ‘volwassener’ wordt.’’