Word je sneller ziek door kou? Virus gedijt bij lage temperaturen
Metronieuws.nl – 17-9-2025
Kan kou je sneller ziek maken? Daar lijkt het soms wel op: sommige mensen hebben meteen keelpijn en een flinke verkoudheid, zodra het kwik op de thermometer daalt. Maar klopt dat wel? Kun je sneller ziek worden van de kou? Metro zocht het uit.
Oma’s waarschuwen al generaties lang: ‘Doe je jas aan, anders word je verkouden!’ Maar hoe zit dat volgens de wetenschap?
Kou maakt je niet direct ziek
Kou zelf veroorzaakt geen griep of verkoudheid: daarvoor heb je altijd een virus nodig. Toch kan kou wel de omstandigheden scheppen waarin virussen beter de kans krijgen om mensen ziek te maken.
Dat werkt als volgt. In je neus en keel vernauwen de bloedvaten als het koud is, waardoor er minder afweercellen aanwezig zijn. Dat maakt de lokale verdediging iets zwakker. Virologen leggen bij Kennislink uit dat dit mechanisme deels verklaart waarom mensen in de winter vatbaarder lijken voor verkoudheden.
Onderzoekers van Yale University lieten eerder zien dat het rhinovirus, de belangrijkste veroorzaker van verkoudheid, zich sneller vermenigvuldigt bij lagere temperaturen in de neusholte dan bij de kerntemperatuur van het lichaam. Ook produceert het neusslijmvlies normaal gesproken kleine blaasjes die virussen wegvangen, maar bij kou worden er minder van aangemaakt.
Binnenlucht en besmettingskans
In de winter speelt gedrag minstens zo’n grote rol. We brengen meer tijd binnenshuis door, vaak in minder goed geventileerde ruimtes. Daardoor verspreiden virussen zoals griep, corona en RSV (respiratoir syncytieel virus) zich gemakkelijker. Het RIVM laat in actuele cijfers zien dat het aantal luchtweginfecties in Nederland in de koude maanden duidelijk stijgt.
Voor het lichaam is kou ook een vorm van stress. Bij langdurige blootstelling komen stresshormonen vrij die tijdelijk delen van het immuunsysteem onderdrukken. Het effect is meestal mild en hangt af van hoe koud het is en hoe lang iemand blootgesteld is aan de kou.
Koude douche
Paradoxaal genoeg laat Nederlands onderzoek zien dat regelmatige korte koudeprikkels juist een positief effect kunnen hebben. In het COOLBAT-project (LUMC) namen deelnemers een maand lang dagelijks een korte koude douche. Zij meldden zich 29 procent minder vaak ziek dan de controlegroep. Het onderzoek laat zien dat je door middel van gecontroleerde blootstelling aan kou de weerstand kunt trainen.
Een kanttekening is dat er nog meer bewijs nodig is om dit definitief vast te stellen. De resultaten sluiten ook aan bij een artikel dat Metro eerder schreef, over de heilzame effecten van een duik in koud water.
Neus.nu wordt (zonder contentbeïnvloeding) mede mogelijk gemaakt door:
